De kostbaarheid van de ziel (Matth. 16:26)

De hoogste Profeet spreekt ons vanavond over de ziel. Wat is de ziel? Waar zit de ziel? In onze hersenen? Door ons hele lichaam? Vele vragen. Het ons voor een groot geheim wat precies de ziel is. Dat ze er is weten we. We hebben de ziel van God gekregen. Toen Adam werd geschapen, schiep de Heere eerst een lichaam uit het stof van de aarde. Toen heeft de Heere Zich als het ware voorovergebogen en in hem geblazen. Zo ontvingen wij het leven, de ziel, rechtsstreeks uit God.

Het lichaam van Adam is buitengewoon kostbaar en edel. We mogen ons verwonderen over de manier waarop de Heere ons lichaam heeft gemaakt. We weten steeds meer van de wonderlijke samenhang van de cellen, de weefsels en de organen. We moeten en mogen daar zuinig op zijn en ervoor zorgen. Maar veel heerlijker dan het lichaam is de ziel. Zoals de bewoner veel belangrijker is dan het huis, is de ziel veel belangrijker dan het lichaam waar ze woont. Ons aardse huis wordt gebroken. Een gebouw eeuwig bij God in de hemelen (2 Kor. 5:1). Als de ziel uit het lichaam gaat, heeft het lichaam geen kracht meer om te blijven bestaan. Binnen korte tijd gaat het over tot ontbinding. Matth. 10:28.

Onze psyche is geweldig kunstig. We weten daar veel minder van dan van het lichaam. In de laatste eeuw is er meer kennis gekomen van de menselijke geest. De geest laat ons reeds zien dat we geen dieren zijn. We hebben veel fijnere gevoelens. Er kan angst zijn. Droefheid, neerslachtigheid, vreugde, verlangen. Wat heeft de menselijke geest voortgebracht aan techniek en kunst. Geweldig.

Onze ziel is een lichtstraal van de hemel. Ze is niet uit de aarde, maar ze komt uit de hemel. Wij zijn geschapen naar Gods beeld en naar Gods gelijkenis. We zijn in zekere zin gelijk aan God. Dan moeten we niet aan ons lichaam denken. God heeft geen lichaam. Dan moeten we denken aan onze ziel. Onze ziel herinnert ons aan onze hoge afkomst. Onze ziel is van haar eerste aanleg edel. In onderscheid tot de dieren. Onze ziel is een juweel.

Onze ziel is een meesterstuk en het pronkstuk van God. Ze heeft veel vermogens. Met onze ziel kunnen we verlangen en begeren. Het verstand is het oog van onze ziel. We kunnen nadenken en dingen begrijpen. Aan onze ziel staat het geweten ter beschikking om een oordeel te geven over goed en kwaad. We hebben onze verbeelding waarmee we ons dingen kunnen voorstellen. We hebben een geheugen waarmee we dingen uit het verleden terug kunnen halen. We hebben een wil om keuzen te maken. Het diepste van onze ziel is de liefde. Ons hart kan liefhebben en haten. We kunnen aangedaan zijn. Zoals een lichaam ruikt, ziet, voelt, hoort, proeft, zo heeft ook onze ziel nog veel diepere gewaarwordingen. Omdat ziel zo edel, is ze in staat om te lijden. Dieren lijden alleen lichaam, niet naar ziel.

Om het grote gewicht van onze ziel duidelijk voor ogen te stellen, stelt de hoogste Profeet ons een balans voor. Op de ene kant ligt op de schaal onze ziel. De ziel van een enkele mens. Aan de andere kant gaat hij dingen leggen om te kijken wat tegen het gewicht van die ene ziel opweegt. Hij legt er een huis op. Komt de balans nu in evenwicht? Neen, er is nog geen beweging in te krijgen. We leggen er tien huizen op. Zullen we er eens honderd huizen op leggen? We leggen er een paleis op. We leggen er alle paleizen van deze wereld op. We leggen er alle banktegoeden op. Het totale wereldvermogen.

Misschien moeten we het niet zoeken in het materiele. Misschien moeten we denken aan datgene waaraan mensen zelfrespect ontlenen. Als je burgemeester bent, is dat toch niet niks. Dan heb je achting en respect. Mensen kijken tegen je op. Weegt deze positie op tegen die ene ziel? Neen. Misschien commissaris van de koningin? Minister-president? President van Amerika, de machtigste man van deze wereld met veel invloed en een naam in geschiedenisboeken?

Misschien is dat nog wat te zelfzuchtig. We onderzoeken de waarde van het verstand en het menselijke inzicht. Kennis van de schepping. De menselijke geest kan daarin geweldige ontdekkingen doen. We willen onderzoeken hoe de dingen functioneren. We hebben al veel ontdekt. Hoe je auto’s kunt maken, vliegtuigen, ruimtestations, DNA, erfelijkheid. Kennis van de menselijke geest, psychologie. Al deze inzichten wegen niet op tegen ene ziel?

We zoeken het nog hoogstaander. Er zijn gaven en talenten van de mens die hoogstaander zijn dan kennis en inzicht. Muziek en kunst en literatuur. We leggen alle muzikaliteit, alle knappe geesten die boeken hebben geschreven, alle talenten van de grote schilders tegenover de ene ziel.

We doen nog ene poging. De liefde in het huwelijk. De harmonie in het gezin. De offers die de liefde brengt.

En als we al deze kostbare gaven bij elkaar op de ene balans leggen, de hele menselijke wereld, de hele cultuur met al haar schatten en gaven, de hele geschiedenis met al haar verworvenheden, dan is de ene ziel meer waard dan de hele wereld. Al zouden we er tien werelden opleggen, ja zelfs duizend wereld, dan is nog de ene ziel oneindig meer van waarde dan al die werelden bij elkaar....

Dat is het gewicht van ene ziel. Er zijn overwegingen die dat nog nader kunnen bevestigen voor ons gemoed.

- Deze wereld gaat voorbij met haar begeerlijkheid (1 Joh. 2). De elementen brandende zullen versmelten (2 Petr. 3:10). Daar valt ook de sterrenhemel onder. Het ganse heelal is niet zo kostbaar als ene ziel. Als een kleed zal het al verouden, niets kan hier zijn stand behouden.

- We kunnen alle schatten zomaar verliezen. Rijke man had veel goederen opgelegd voor vele jaren. Neem rust mijn ziel, eet en drinkt en wees vrolijk. Gij dwaas, in deze nacht zal ik uw ziel van afeisen. Zo is het met ieder die niet rijk is in God (Lukas 12). Stel goudzoeker keert met schip vol goud huiswaarts. Onderweg zinkt hij met het schip in de golven.

- Alle schatten kunnen ziel niet bevredigen. Nooit genoeg aan geld. Nooit verzadigd met kennis. Nooit uitgefeest. Altijd hogere positie. Zelfs een goed huwelijk bevredigt niet de diepste vragen van het hart. Het is al ijdelheid en kwelling des geestes. Onrustig is het hart totdat het rust vindt in God.

- Er is blijdschap in de hemel als er ene zondaar wordt gered (Lukas 15:8). We lezen niet dat JC op aarde ooit heeft gelachen. We lezen niet over Gods vreugde over de schepping. Een groot mens wordt niet geraakt door kleine dingen. Maar er is toch iets wat God wel kan raken. Dat is de redding van ene ziel. Dat is als de geboorte van een hemelse prins. Dan wordt er iemand op de rollen van het hemelse Jeruzalem ingeschreven.

- De geredde ziel gaat naar de beste plaats die men zich maar voor kan stellen. Het hemelse paleis is de plaats waar de verloste ziel een woning ontvangt (Joh. 14:2). Als de ziel van weinig belang zou zijn, zou er niet zoveel moeite aan ten koste worden gelegd. Hoge gasten worden in schitterende woningen ontvangen. Blijkbaar is de ziel een gast die door God op hoge prijs wordt gesteld.

- De prijs die ervoor wordt betaald. We zijn verlost niet door vergankelijke dingen, door goud of zilver, maar door het dierbaar bloed van Christus als van een onbevlekt en onbestraffelijk Lam (1 Petr. 1:18-19). Stelt u zich voor dat u bij de koninklijke troon staat en de koning snelt van zijn troon en raapt iets van de grond op dat iemand onder zijn voeten dreigt te vertrappen. Dat doet de koning niet voor een dubbeltje, maar voor iets dat hem na aan het hart ligt. Zo is Christus vanuit Zijn hemelse troon gekomen om op aarde zielen op te rapen en te wassen met Zijn dierbaar bloed.

- Wat een zorg van God voor de zielen van Zijn kinderen als ze nog op aarde zijn. Salomo had 200 schutters en 300 mannen met een schild als lijfwacht. Het geeft de geweldige status van Salomo aan. Welke koning heeft zoveel mensen als lijfwacht? Maar hoeveel miljoenen engelen heeft God ter beschikking om uit te zenden ten dienste voor degenen die de zaligheid zullen be-erven (Hebr. 1:14).

- Zoals het lichaam het huis is voor de ziel, zo is de ziel de plaats waar God kan wonen. De Heilige Geest komt wonen in harten van zondaren. Het is niet in de eerste plaats in het lichaam, maar in de ziel waar God en mens samenkomen en elkaar ontmoeten. Daar gebeuren de grote dingen die waarde hebben voor de eeuwigheid. Liefde van God wordt in het hart uitgestort door de Heilige Geest. Hij vernieuwt dagelijks de ziel. En maakt haar zo bereid voor de hemelse heerlijkheid. Hij doet er veel werk aan. Elke dag aan het schaven en herscheppen.

- De ziel is de ontmoetingsplaats van God en mens. De ziel kan God kennen en de diepten van God.

In onze tekst geeft de Heere Jezus niet alleen aan hoe kostbaar de ziel is, maar ook dat deze ziel schade kan lijden. De grondoorzaak dat zoveel zielen verloren gaan, is dat mensen niet weten dat ze een ziel hebben. Er niet bij leven. Hun ziel op aarde verwaarlozen. En zo eeuwig hun ziel verliezen. Sommigen sterven met het grootste gemak, omdat ze totaal geen besef van de ziel en van de eeuwigheid hebben. Menen dat dood dood is. Omdat men geen besef heeft van het gewicht van de ziel:

- Veel mensen leven alsof zij geen ziel hebben. Ze geven de krachten van hun ziel. Ze zijn ijverig bezig. Hij streeft om te krijgen en te beheersen. Hij is bezig om de wereld te winnen. Ik denk aan dat plaatje van Jan Luiken. Een wereldbol en een man is bezig te schaven aan die grote bol. Hij wil zoveel mogelijk van deze wereld afhalen voor zichzelf. Daar wil hij zijn ziel mee vullen. Daarin zoekt hij het geluk. Leven alsof de hemel van het aardse geluk afhangt. Wat de Heere Jezus wil zeggen dat dit een echt doodlopende weg is. Al zou je het voor elkaar krijgen om de hele wereld te winnen, dan kun je daarmee de schade aan je ziel niet goedmaken en je ziel niet behouden. Integendeel, dat zal je ziel verderven en verloren doen gaan.

- Mensen verkopen hun ziel voor een kleinigheid. Achan verkocht zijn ziel voor een gouden tong, tweehonderd sikkelen zilver en een schoon sierlijk Babylonisch overkleed. Judas verkocht zijn ziel, zijn Christus, voor 30 zilveren penningen. Een maandloon. Ezau liever een schotel linzemoes dan redding van zijn ziel.

Een vrouw getrouwd. Een juk ossen gekocht. Een stuk land moet ik gaan bezien. Geen verkeerde dingen, maar ze wogen meer dan de ziel.

Ik las eens over een Schotse dienaar van het Woord. Hij moest met een veerpont over. Hij moest geruime tijd wachten. Vlakbij was een stalletje van een slager. Daar hing een heerlijk stuk vlees. Er kwam een soldaat. Die ging onderhandelen over de prijs. De slager noemde het bedrag. De soldaat vloekte. Dat was teveel. Hij kreeg het voor een zachte prijs. Hij voer over. De predikant reed hem achterna en zei: U hebt een mooi stuk vlees gekocht. De soldaat antwoordde. En nog goed koop ook. De ds trok een ernstig gezicht en zei: Neen, u hebt het vreselijk duur betaald. De prijs van uw ziel.

- In het tekstverband gaat het over mensen die misschien wel naar de hemel willen gaan, wie wil dat eigenlijk niet, maar die goed beseffen dat de weg naar de hemel niet over rozen gaat. Je hebt altijd tegenwind. Het kost een grote prijs. De vijandschap van de wereld. De strijd tegen je eigen hart. Deze prijs van het volgen van de Zaligmaker vinden velen te hoog vinden. Je kruis dragen. Je leven verliezen. Daar heb ik helemaal geen zin in. Dan komt de Zaligmaker met deze indringende les. Je kunt beter in de weg van kruis naar de hemel gaan, dan dat je het kruis en de hemel ontgaat.

- De consequentie van dit leven is vreselijk. Het einde van deze schade op aarde is het eeuwige verlies van onze ziel. We hebben twee ogen, maar slechts ene ziel. Als onze ziel verloren is, is deze voor eeuwig verloren. Het betekent geen annihilatie zoals sommigen ons willen laten geloven (Judas:7). Het vuur van de hel is onuitblusselijk.

Zielen uwer vijanden slingert God uit de holligheid van de slinger (1 Sam. 25:29). Abigail tot David. Eeuwig bij God vandaag geslingerd.

In de hel is er geen redding en bekering meer mogelijk. Dan zijn we in de buitenste duisternis, waar wening zal zijn. Dan zult u erover wenen dat u zo weinig de waarde van de ziel hebt beseft. En zo uw tijd hebt verslonst, uw talenten hebt misbruikt, het evangelie hebt veracht, leugens hebt geloofd en door eigen schuld omkomt.

We stellen ons dat veel te licht voor. Stel je voor dat je een bedrijf hebt opgebouwd en failliet gaat. Dat doet pijn. Dat raakt je diep. Stel je voor dat je bij het graf staat van je eigen kind. Dat is nog oneindig veel erger. Stelt u zich voor dat u in Sodom en Gomorra woonde en de stad werd met zwavel uit de hemel verbrand. Wat een ontstellende dingen! Maar wat zijn deze dingen vergeleken met het verlies van je ziel? Vergeleken met de pijn der ziel omdat je God kwijt bent, omdat de toorn van God op je ligt, omdat eeuwige wanhoop je kwelt, omdat de angst der hel je alle troost doet missen. Eeuwig wegvluchten van het aangezicht van Degene Die op de troon zit (Openb. 20:11-12). Een ondraaglijk gezicht. Hij zal spotten wanneer uw vreze komt (Spr. 1:26). Wie kent de sterkte Uws toorns (Psalm. 90)?

In hel komt ziel tot zichzelf. Inzichten komen tot rijpheid. Zien tegen Wie gezondigd. Elke nieuwe herinnering geeft nieuwe smart. Gloeiend staal in je geweten. Het ergste is je eigen geweten dat je aanklaagt. Ziel waarom hebt u dat gedaan? U zat onder de prediking van het Woord van God. U wist de weg. Maar u hebt de zonde vastgehouden. Zonder u o ziel kon de zonde niets beginnen. Maar u hebt de zonde geaccepteerd. U hebt de zonde gehuisvest en opgezocht. U was als een dronkaard die zo slim is om te drinken. U verkleinde de zonde. U bedekte de zonde. U was zo gemeen om het kwade goed te heten. U stelde uzelf gerust met de ruimte van Gods genade. U stelde uzelf gerust met een toekomstige bekering. U beoefende enkele deugden en u liet de grofste zonden na om uw eigen leven te kunnen handhaven. Elke keer hebt u zo het bloed van Christus onrein geacht dat u kon reinigen van de zonde. U luisterde meer naar aanbiedingen om een dubbeltje te besparen dan dat u luisterde naar de grote Koopman Die zonder geld en zonder prijs wijn en melk aanbood. Wat een pijn. Omdat onze ziel zo edel is, kan ze ook zo diep en zwaar lijden.

Het is een eeuwig vuur. Een lichte last wordt zwaar op een lange weg. Wat betekent het dan om eeuwig in deze buitenste duisternis te zijn en deze last te moeten dragen. Zonder enige hoop op het einde en op herstel. Wie er miljoen jaar in is, is niet dichterbij het einde dan toen hij in de pijn zijn ogen opsloeg.

Er is niet veel voor nodig om je ziel voor eeuwig te verliezen. Dat gaat helemaal vanzelf. Als je blijft die je bent, zoals je geboren bent, ga je vanzelf verloren. De neiging van onze ziel is niet naar de hemel, naar God, maar naar de hel en de zonde en de duivel.

Wat is nog erger? God is Zijn schepsel, Zijn juweel eeuwig kwijt.

Wat is de bedoeling van het onderwijs van de Heere Jezus Christus? Dat u de oneindige waarde van uw ziel gaat beseffen en voelen. Het gaat je leven beheersen. Het leven der wedergeboorte is het leven vanuit het besef van de kostbaarheid van de ziel. Besef schade aan ziel gemakkelijk en vreselijk. Zuiniger op ziel dan op je vrouw en kinderen. Grootste schat is niet op aarde, maar binnen in u.

- Als u het gewicht van uw ziel beseft, worden heel veel dingen in dit leven zo betrekkelijk. U hebt uw aardse roeping. Het is een roeping voor God om daarin getrouw te zijn. Maar u gaat er niet in op. U ziet de ijdelheid van het leven. Geen discussie meer over of iets nu wel of niet mag. Wat mag nog net wel en wat mag nog net niet? U gaat alles anders waarderen. U gaat het vergelijken met het gewicht van uw ziel en u vraagt zich af of er voordeel voor uw ziel inzit. Dan verbleekt wat u altijd zo belangrijk vond. U acht het zelfs schade en drek, mest. Rem op ijdelheid. Matigheid kenmerk christen.

- Huiver voor zonde. Verontreinigt je ziel. Haalt een vloek over je ziel. Je bent verlegen om reiniging van al je vuile zonden. Volkomen verzoening. Geen rust voordat je zeker mag zijn dat God je heeft vrijgesproken. Maar ook de vernieuwing. Reinig mij van mijn verborgen zonden. Zonde maken scheiding tussen God en je ziel. Fil. 2:12 en Spr. 28:14 (Welgelukzalig is de mens die voortdurend vreest). Je gaat de pijn voelen van zonder God te zijn. Hunkering naar verzoening met God. Een nieuw leven door de Geest.

- Wat ga je de tijd kostbaar achten. Je hebt slechts eenmaal gelegenheid om je ziel te redden en te reinigen. Je koopt die korte tijd in vergelijking met de eeuwigheid uit. Het is nu de dag der zaligheid. Als het met de wederkomst nog goed moet komen, is het te laat. Alle geslachten der aarde zullen rouw bedrijven in Zijn komst (Openb. 1:7). Heere Heere doe ons open. Hij zal zeggen: Ik heb u nooit gekend. Velen roepen: Ik kom tot U. Het wordt je levenswerk om voor je ziel te zorgen. Niet je bedrijf, niet je gezin, niet je positie. Een ding is nodig.

- Dit woord is een waarschuwing bij verleidingen. Je kunt voor aantrekkelijke keuzen komen te staan. Je hebt er wel zin in om die maatschappelijke stap vooruit te doen. Er zitten echter wel kanttekeningen aan. De zondag zal wel eens in het geding zijn. Je zult minder tijd hebben voor jezelf. Je moet een ruim geweten hebben. Maar als dan dit woord tot je ziel doordringt, is het antwoord helder. Het is een kracht Gods tot zaligheid om de goede keuze te mogen doen. Als keuze tussen aardse en nadeel ziel, de keuze van Dan. 3:17-18. Matth. 10:28. Het geheim van de martelaren.

- U wordt ijverig in de dienst van de Heere. Niet een gewoonte-christen, maar vurig van geest. De ijver van Uw huis heeft mij verteerd. De geweldigers nemen het koninkrijk der hemelen met geweld (Matth 11:12). Wat wereld saai vindt, is voor u hoogtepunt van de week. U hoort over geestelijke schatten.

- U zult een biddend leven leiden. Juist in het gebed wil de Heere tot uw ziel spreken en uw ziel reinigen en gezond maken. Er is niets dat zo uw ziel reinigt als de belijdenis van zonden. U maakt gedurig gebruik van het bloed van Christus dat reinigt van alle zonden. U begeert in uw ziel de vrede en de vreugde te proeven. Dat is alles. Voor ene kus van Jezus’ mond geef ik al die zwarte grond (Ledeboer).

- Wat wordt Christus u dierbaar. Hij redt uw ziel. Hij wast uw ziel van al uw ongerechtigheden. Hij reinigt door Zijn Geest uw hart en vernieuwt in u een vaste geest en leert u aan Zijn dienst oprecht verbonden blijven. U kunt het niet op dat er in Hem verzoening en verlossing van uw ziel is. Wat een grote Zaligmaker. Dat Hij Zich gegeven heeft om zondaren op te rapen uit het slijk. Hen schoon te wassen met Zijn bloed.

- onuitsprekelijk geluk in God. Ps. 73:13. Ps. 23:1. Ziel gered is alles gered. Hunkering naar de ontmoeting met de levende God. Verborgen omgang.

- U zult de publieke erediensten hoogachten. De knechten van God zijn door God gegeven om te waken over uw zielen. Zij verkondigen het Woord van het eeuwige leven. U zult met eerbied en ontzag naar het huis van God gaan om te horen hoe uw ziel kan worden gered. Elke keer krijgt u daar onderwijs voor de ziel, voedsel voor het hart. Een dag is in Uw huis mij meer, dan duizend waar ik U ontbeer. Het is geen gewoonte meer. Met eerbied bereidt u zich voor op de ontmoetingen met de Heere, met een heilbegerig hart dat u Zijn stem zult vernemen.

- U zult uzelf onderzoeken. Wat heeft mijn hart? Waar ben ik druk mee? U maakt voortdurend de balans op. U kijkt naar binnen, naar uw grote schat. Is mijn ziel gezond? Is er leven van de Geest waarneembaar? Is er gemeenschap met de Heere? Ben ik bereid voor de hemelse heerlijkheid? Als er storm komt, auto veilig. Is mijn ziel veilig als straks stormen van Gods wraak komen.

- Het geeft u kracht om zorgen te dragen. U bent geen stoicijn. U hebt verdriet. Maar het besef dat u reist naar de eeuwigheid matigt veel verdriet. Ik hoorde juist van een godvrezende vrouw, ik meen in Genemuiden. In de kerk stierf haar man. Ze hadden een geweldig huwelijk. Haar man werd de kerk uitgedragen. Dat is wat. Ik heb veel verloren, maar alles overgehouden.

- Maakt u vaak eenzaam. Mensen begrijpen u niet. In wereld geen besef van gewicht ziel. Alsof het gaat om hier en nu.

- Kijk dan eens naar uw kinderen. Ze hebben een ziel. Ze zijn begonnen te bestaan om nimmer op te houden. U ziet het oneindige gewicht van de kindertjes die de Heere aan uw zorgen heeft toevertrouwd. U bent de eerstverantwoordelijke dat hun zielen behouden worden. U hebt daar ja op gezegd bij de Heilige Doop. U mag verwachting hebben van de Heere. Zo spreekt u met hen. U waarschuwt hen voor het bezoedelen van hun ziel. U wijst hen op het gewicht van de ziel. Op de zaligheid van de ziel.

- U denkt aan uw nageslacht. Dat misschien nog niet is geboren. Geen dochter uit de Kanaanieten. Abraham stuurde zijn knecht naar Paddan Aram om een vrouw voor Izak te zoeken. Hoe belangrijk dat mijn kinderen goede voorbeeld en goede onderwijs en geen dwaalleer ontvangen. Je voedt ze biddend en sprekend op. Je maakt ze bewust van de bijbelse prediking die de gezonde leer voor de ziel is.

literatuur: Bruggen, Bunyan, Calvijn, Edwards, Flavel, Hendriksen, Noordmans, Watson.